Suy Tủy Do Hóa Trị Và Cách Xử Trí.

1. ĐẠI CƯƠNG:

Suy tủy là biến chứng thường gặp trong hóa trị, làm giảm các dòng tế bào máu ngoại vị, trong đó bạch cầu bị ảnh hưởng nhiều nhất, biểu hiện giảm dòng bạch cầu hạt (BC đa nhân trung tính).
Những biểu hiện giảm các dòng tế bào máu ngoại vi thường xảy ra từ 7 đến 10 ngày sau khi hóa trị. Thông thường cơ thể người bệnh có khả năng tự hồi phục, nhưng một số trường hợp có thể gây biến chứng nguy hiểm gây tử vong. Ở những bệnh nhân hóa trị, nguy cơ nhiễm trùng khi bạch cầu hạt dưới 500/mm³ và xuất huyết xảy ra khi tiểu cầu dưới 10.000/mm³.

2.  XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ SUY TỦY:

Có 4 cấp độ giảm dòng tế bào máu ngoại vi:
 

3.  XỬ TRÍ
   1. 1Giảm bạch cầu hạt:
      3.1.1 Độ 1:

Tiếp tục hóa trị
Phối hợp dùng thêm các thuốc nâng thể trạng như:
Sulbutiamine (Arcalion) 200mg 2v lúc sáng
            Vitamin…

Ngưng hóa trị, nghỉ ngơi và dùng thuốc nâng thể trạng như trên

Xử trí như độ 2, dùng kháng sinh uống phổ rộng như họ  Betalactam..
Nên dùng thuốc kích thích tăng bạch cầu dạng tiêm:
Filgrastime (Neupogen) 30MUI TDD hay TTM 1 lọ/ ngày x 1-3 ngày, xét nghiệm lại công thức máu sau khi ngưng thuốc 1 ngày, nếu BC còn thấp có thể dùng tiếp nhiều đợt, tối đa 14 ngày

Ngừng hóa trị, nghỉ ngơi, tăng cường dinh dưỡng

• Nằm buồng cách ly vô khuẩn hạn chế nhiễm trùng.
• Điều trị dự phòng kháng sinh phổ rộng đường tiêm như: cephalosporin, quinolone…, thuốc kháng nấm.
• Dùng thuốc kích thích tăng bạch cầu hạt tiêm như độ 3

3.2 Giảm tiểu cầu: 

– Truyền khối tiểu cầu hay máu toàn phần nếu tiểu cầu giảm kèm xuất huyết, số khối tiểu cầu cần thiết tùy theo mức độ thiếu (một đơn vị tiểu cầu có thể tăng 10.000/µL ở người nhận.)
Kiểm tra tiểu cầu sau truyền 10 phút đến 1giờ và sau đó 24giờ để đánh giá số lượng tiểu cầu còn sống ở bệnh nhân
– Hướng dẫn truyền khối tiểu cầu (sáu đơn vị):

• Tiểu cầu 0- 5.000/µL: truyền liên tục cho đến khi không còn xuất huyết.
• Tiểu cầu 6000 – 10.000/µL truyền khối tiểu cầu khi có một trong các dấu hiệu sau:
  1. Có dấu xuất huyết mới.
  2. Nhiệt độ > 38 ^oC hoặc có dấu nhiễm trùng
  3. Số lượng tiểu cầu giảm nhanh(>50%/ngày)
  4. Đau đầu
• Tiểu cầu từ 11.000 – 20.000 /µL truyền khối tiểu cầu khi có dấu hiệu xuất huyết hoặc tiên lượng biến chứng khác có thể xảy ra.
• Tiếu cầu > 20.000: nếu có dấu hiệu xuất huyết đe dọa tính mạng hoặc cần phẫu thuật thì truyền tiểu cầu tới mức 50.000/µL.

3.3 Giảm Hồng cầu: ít gặp, phải ngừng hóa trị khi Hb dưới 8g/dl

• Thuốc kích thích dòng hồng cầu: epoetin alfa (Eprex) có nhiều hàm lượng: 1.000, 2.000, 3.000, 4.000 và 10.000 đơn vị.  Được dùng phòng ngừa thiếu máu ở bệnh nhân trước hóa trị có Hb< 11g/dl.

– Liều khởi đầu 150 đơn vị/kg, 3 lần tuần TDD
– Nếu sau 4 tuần:

• Hb tăng dưới 1g/dl, dùng liều 300 đơn vị/kg, nếu không cải thiện không dùng tiếp.
• Hb tăng trên 2g/dl mỗi tháng, giảm liều epoetin alfa xuống 25%
• Hb trên 14 g/dl ngưng dùng epoetin alfa cho tới khi Hb= 11-12g/dl dùng epoetin alfa giảm 25% liều trước

            Chú ý: cần loại trừ các nguyên nhân thiếu máu khác trước khi dùng epoetin alfa

• Truyền khối hồng cầu, máu tươi tùy mức độ thiếu máu, theo dõi công thức máu.

 
TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Bá Đức, Hóa chất điều trị bệnh Ung thư, nhà xuất bản Y Học Hà Nội – 2003.
2. Bruce A. Chabner, Harrison’s manual of oncology 2008.
3. Giancarlo Pillot, Hematology and oncology subspecialty consult, 2004
4. Jame Abraham, The Bethesda handbook of clinical oncology,  3^rd   Edition 2010
5. Jim Cassidy, Oxford handbook of oncology, 3^rd  Edition 2010
6. Michael M. Boyiadis, Hematology oncology therapy 2007.
7. NCCN, “Cancer and chemotherapy- Induced Anemia”, Clinical practice guideline in oncology, v2 2015.
8. Ramaswamy Govindan, The Washington manual of oncology, 2^nd Edition 2008.
9. Roland T.Skeel, Handbook of cancer chemotheapy, 7^th Edition,2007.